Zadzwoń:
Wielu uczestników postępowań z zakresu prawa rodzinnego – zwłaszcza w sprawach o rozwód czy podział majątku wspólnego – przystępuje do procesu z nieartykułowanym wprost oczekiwaniem sprawiedliwości o charakterze kompensacyjnym.
Istnieje głębokie, ludzkie przekonanie, że wyrok sądu stanie się ostatecznym potwierdzeniem doznanych krzywd, swoistym „plastrem” na rany i symbolicznym zamknięciem bolesnego etapu życia. Jednak muszę postawić tezę odmienną: sala sądowa jest forum rozstrzygania sporów prawnych, a nie przestrzenią terapeutycznego leczenia ran. Choć prawo dąży do obiektywizmu, rzadko jest ono w stanie odpowiedzieć na subiektywną potrzebę emocjonalnego zadośćuczynienia.
Iluzja sprawiedliwości materialnej jako substytutu uznania krzywdy
W sprawach o podział majątku często obserwujemy zjawisko instrumentalizacji procesu. Przedmioty materialne – nieruchomości, ruchomości czy oszczędności – przestają być traktowane jedynie jako aktywa, a stają się symbolami doznanych rozczarowań.
Dążenie do uzyskania „większego udziału” czy walka o przedmioty o marginalnej wartości rynkowej często maskują nieuświadomioną potrzebę ukarania drugiej strony. Nawet najbardziej korzystny finansowo wyrok rzadko przynosi oczekiwaną ulgę. Wynika to z faktu, że transfery majątkowe nie są w stanie zastąpić przeprosin ani autentycznego uznania winy, których strona podświadomie poszukuje u partnera, a których sąd – z natury swojej roli – nie jest w stanie wyegzekwować.
Psychofizyczne koszty długotrwałej konfrontacji procesowej
Strategia procesowa nastawiona na „wykazanie racji za wszelką cenę” generuje koszty, które dalece wykraczają poza ramy honorariów czy opłat sądowych. Jako psycholog zwracam szczególną uwagę na stopniowe wyczerpywanie się zasobów poznawczych i emocjonalnych stron uwikłanych w wieloletnie konflikty.
Cena, jaką płacą Państwo za dążenie do procesowej dominacji, wyraża się w chronicznym stresie i jego somatycznych konsekwencjach, utracie koncentracji na rozwoju osobistym i zawodowym, emocjonalnej stagnacji, która uniemożliwia wejście w nowy etap życia.
Często zysk mierzony w kategoriach procesowych okazuje się nieproporcjonalnie mały w stosunku do strat w dobrostanie psychicznym.
Uznanie potrzeby procesu- dynamika bez oceniania
Warto w tym miejscu podkreślić rzecz fundamentalną: jeśli czują Państwo potrzebę walki, jeśli batalia sądowa wydaje się w tym momencie jedyną drogą do zaznaczenia granic lub odzyskania poczucia godności – to jest to w pełni zrozumiałe.
Zrozumienie motywacji stojących za decyzją o wejściu w spór sądowy nie powinno wiązać się z ich oceną. Dynamika przeżywania kryzysu oraz potrzeba domknięcia trudnych etapów życia są kwestiami wysoce indywidualnymi. W wielu przypadkach proces staje się formą niezbędnego rytuału przejścia – przestrzenią, w której subiektywne poczucie krzywdy może wybrzmieć na obiektywnym, publicznym forum.
Rola profesjonalnego wsparcia prawnego nie polega na narzucaniu ugody jako jedynej słusznej drogi, lecz na rzetelnym informowaniu o konsekwencjach każdego z dostępnych scenariuszy. Kluczowe jest przy tym precyzyjne wyznaczenie granicy między obszarem prawa a psychologii. Pozwala to na prowadzenie działań wokół realnych celów procesowych, zamiast poszukiwania w sądzie emocjonalnego ukojenia, którego system prawny – z natury swojej roli – nie jest w stanie zapewnić. Dzięki takiemu podejściu, decyzja o wejściu w spór może stać się wyborem świadomym, a nie wyłącznie impulsywnym aktem podyktowanym chwilowymi emocjami.
Ugoda jako wyraz autonomii i odzyskania sprawstwa
W doktrynie prawa ugodę definiuje się jako „wzajemne ustępstwa”. Z perspektywy psychologii i higieny życia, ugoda jest jednak przede wszystkim aktem odzyskania sprawstwa.
Decydując się na porozumienie, przestają Państwo być przedmiotem decyzji organu trzeciego (sądu), a stają się Państwo architektami własnej rzeczywistości. Ugoda pozwala na przecięcie więzi z konfliktem w sposób kontrolowany i szybki. W mojej praktyce często powtarzam, że porozumienie nie jest wyrazem słabości, lecz świadomą inwestycją w kapitał, jakim jest spokój ducha i wolność od ciężaru procesu.
Strategia ukierunkowana na przyszłość
Wybór odpowiedniej ścieżki procesowej w sprawach rodzinnych wymaga wyjścia poza ramy doraźnych korzyści prawnych. Niezbędna jest chłodna i racjonalna analiza tego, czy obrana strategia faktycznie buduje fundamenty pod nową rzeczywistość, czy jest jedynie próbą renegocjowania przeszłości, która już nie wróci.
Choć sprawiedliwość prawna stanowi niepodważalny fundament porządku społecznego, to w ostatecznym rozrachunku odzyskanie wewnętrznej równowagi i spokoju jest tym, co pozwala na realną, zdrową kontynuację życia po rozstaniu. Właściwie postawione cele procesowe powinny zatem uwzględniać nie tylko literę prawa, ale przede wszystkim długofalowy dobrostan człowieka.
