Zadzwoń:
Prawne skutki rozwodu można podzielić na występujące w sferze osobistej, majątkowej, sytuacji opiekuńczo- wychowawczej dzieci oraz w sferze dziedziczenia. W niniejszym artykule przedstawiam szczegółowo każde z nich.
Skutki prawne rozwodu w sferze osobistej
Ich wynikiem jest ustania stanu małżeńskiego. Byli małżonkowie uzyskują status osób rozwiedzionych. Oczywistym skutkiem rozwodu jest możliwość zawarcia nowego związku małżeńskiego. Małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa przyjął nazwisko współmałżonka, ma prawo powrócić do nazwiska rodowego w ciągu roku od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu. Zmiana ta następuje przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem.
Skutki prawne rozwodu w sferze majątkowej
Ich konsekwencją jest rozdzielność majątkowa. Następuje ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej, majątek małżeński staje się majątkiem tzw. udziałowym a każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem osobistym (art. 31 § 1 k.r.o. a contrario). Rozdzielność majątkowa umożliwia rozpoczęcie procesu podziału majątku wspólnego.
Podział majątku wspólnego możliwy jest także w sprawie o rozwód- art. 58 § 3 k.r.o. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
Ze skutkami rozwodu w sferze majątkowej wiąże się także co do zasady ustanie obowiązku wzajemnej pomocy finansowej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sąd zasądza alimenty na rzecz jednego z byłych małżonków (art. 60 k.r.o.)
Skutki prawne rozwodu w sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka
Wyrok orzekający rozwód na mocy art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego musi zawierać kompleksowe rozstrzygnięcia dotyczące wspólnych małoletnich dzieci stron, obejmujące trzy kluczowe sfery: władzę rodzicielską, kontakty oraz finansowanie ich utrzymania i wychowania (alimenty).
Art. 58 § 1 k.r.o. zobowiązuje Sąd do rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem. Sąd bada, czy rodzice są w stanie porozumieć się co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej po rozwodzie. Jeżeli takiego porozumienia nie są w stanie osiągnąć, sąd mając na uwadze prawo dziecka do wychowywania przez oboje rodziców oraz jego dobro orzeka w przedmiocie władzy rodzicielskiej.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.r.o., w wyroku rozwodowym Sąd orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania wspólnych małoletnich dzieci. Orzeczenie to ma charakter władczy i określa bezpośrednio kwotę, jaką dany rodzic jest zobowiązany przekazywać. Obowiązek alimentacyjny jest ściśle związany z potrzebami dziecka oraz z możliwościami majątkowymi i zarobkowymi rodziców.
W przypadku powierzenia władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, Sąd może orzec o tzw. pieczy naprzemiennej (zgodnie z art. 58 § 1a k.r.o.), czyli o tym, że dziecko będzie mieszkać na przemian u każdego z rodziców, jeżeli jest to zgodne z dobrem dziecka.
Nawet w sytuacji ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej, prawo do kontaktów z dzieckiem jest niezależne od niej. W przypadku braku porozumienia między rodzicami co do sposobu utrzymywania kontaktów, Sąd rozstrzyga w tym zakresie (art. 58 § 1a i 1b k.r.o). Sąd szczegółowo określa sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego rodzica (np. terminy spotkań, w tym w czasie ferii i świąt, oraz sposób komunikacji na odległość). W sytuacjach, gdy dobro dziecka jest zagrożone, Sąd może kontakty ograniczyć, a nawet zakazać ich utrzymywania.
Skutki prawne rozwodu w sferze dziedziczenia
Rozwiedzeni małżonkowie tracą prawo do ustawowego dziedziczenia po sobie (art. 931 i nast. k.c.). Możliwość dziedziczenia istnieje nadal, jeśli jeden z byłych małżonków powołał do dziedziczenia byłego małżonka na mocy testamentu. W pewnych okolicznościach małżonek (jeszcze przed prawomocnym orzeczeniem rozwodu) może być wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Sprawa taka może zostać wszczęta przez każdego z pozostałych spadkobierców (art. 940 k.c.).
