Zadzwoń:
Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich z dnia 9 czerwca 2022 r. (t.j. Dz.U.2024.978) wprowadziła dolny próg wieku dziecka, wobec którego jest możliwość wszczęcia i przeprowadzenia przez Sąd rodzinny postępowania o demoralizację.
Obowiązująca obecnie regulacja prawna ustala, że postępowanie w sprawach o demoralizację może być prowadzone w stosunku do nieletniego, który ukończył 10 lat, a nie ukończył lat 18 ( art. 1 ust 1 pkt 1) ustawy).
Dolne ograniczenie wieku dla postępowania
W przeciwieństwie do obecnych przepisów, poprzednio obowiązująca ustawa nie zawierała wyraźnego dolnego ograniczenia wieku dla prowadzenia postępowania o demoralizację. Prowadziło to w praktyce do wszczynania postępowań w stosunku do bardzo młodych nieletnich, których stopień rozwoju psychologicznego budził poważne wątpliwości co do ich zdolności do uświadomienia sobie znaczenia naruszanych norm społecznych i prawnych.
W piśmiennictwie prawniczym konsekwentnie podkreślano, że dla skutecznego przypisania przejawów demoralizacji niezbędne jest ustalenie pewnego stopnia rozwoju psychicznego nieletniego.
Jak wskazywano, konieczne jest stwierdzenie, czy rozwój ten umożliwia dziecku rozróżnianie dobra i zła, czyli rozumienie społecznego i moralnego wymiaru swojego postępowania (tak: T. Grzegorczyk, Sytuacja nieletniego w postępowaniu w sprawach nieletnich NP 1988, nr 1, s. 5).
Nowy próg wieku jest wyrazem respektowania ustaleń psychologii rozwojowej oraz dążeniem do zapewnienia, że interwencje prawne w sferze demoralizacji będą dotyczyły osób, u których można zasadnie zakładać minimalny poziom dojrzałości poznawczej i społecznej pozwalający na rozumienie norm.
Reakcja prawna w przypadku dzieci poniżej 10. roku życia
Jeżeli dziecko nie osiągnęło wieku 10 lat, a wykazuje przejawy niedostosowania społecznego lub niewłaściwego funkcjonowania, sprawa nie jest rozstrzygana w trybie postępowania w sprawach nieletnich (demoralizacja), lecz jest prowadzona przez Sąd Rejonowy (Wydział Rodzinny i Nieletnich) w oparciu o przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, odnoszące się do władzy rodzicielskiej rodziców i jej wykonywania.
Zgodnie z art. 92 k.r.o., dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską do osiągnięcia pełnoletności. Władza ta powinna być wykonywana tak, jak wymaga tego dobro dziecka i interes społeczny (art. 95 § 3 k.r.o.). Wszelkie problematyczne zachowania dzieci do 10. roku życia są zatem traktowane w pierwszej kolejności jako rezultat lub objaw nieprawidłowości w środowisku wychowawczym.
Sąd w każdym czasie może wszcząć z urzędu sprawę o wgląd w sytuację rodziny i ustalić jaki zachodzi faktyczny problem oraz zastosować określone instrumenty prawne, w tym nałożyć na rodziców określone obowiązki, celem poprawy funkcjonowania dziecka w danej rodzinie (art. 109 k.r.o.).
