Prawa dzieci w obliczu rozwodu tudzież rozstania rodziców

Rozwód, choć stanowi prawną i życiową decyzję osób dorosłych, fundamentalnie wpływa na emocjonalne i społeczne funkcjonowanie dziecka. Znajduje się ono w szczególnej sytuacji i powinno mieć zagwarantowane określone prawa.

Zasada dobra dziecka

W polskim systemie prawnym kluczową zasadą, która powinna kierować wszystkimi rozstrzygnięciami sądowymi dotyczącymi małoletnich – od ustalenia miejsca pobytu, przez kontakty, aż po władzę rodzicielską – jest zasada dobra dziecka (określona m.in. w art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Aby urzeczywistnić to dobro, niezbędne jest przyjęcie perspektywy samego małoletniego. Amerykański psycholog Robert E. Emery, sformułował „Kartę Praw Dziecka w Rozwodzie” (The Children’s Bill of Rights in Divorce).

Prawa te stanowią psychologiczne i etyczne ramy, które powinny być traktowane jako wytyczne interpretacyjne dla pojęcia „dobro dziecka” i gwarancja ich respektowania w czasie rozstania rodziców. Prezentowane poniżej prawa stanowią zbiór kluczowych potrzeb emocjonalnych i rozwojowych małoletniego w trakcie i po procesie rozwodowym.

Podstawowe prawa dziecka według Emery’ego

Prawa sformułowane przez R.E. Emery’ego stanowią praktyczny drogowskaz dla rodziców w trakcie trudnego czasu rozstania, pomagając im przenieść punkt ciężkości z własnych sporów na dobrostan i stabilność emocjonalną ich małoletnich dzieci. Każde dziecko, przeżywające rozwód rodziców, ma prawo do:

  1. miłości i bycia kochanym przez oboje rodziców, bez poczucia winy lub dezaprobaty, któregokolwiek z nich;
  2. ochrony przed gniewem rodziców okazywanym między sobą;
  3. bycia poza konfliktem rodziców, co obejmuje także prawo do nieopowiadania się przez dziecko po stronie któregokolwiek z nich, prawo do nieprzekazywania wiadomości drugiemu rodzicowi oraz do niesłuchania narzekań jednego rodzica na drugiego;
  4. niewybierania między rodzicami;
  5. nie bycia odpowiedzialnym za stany emocjonalne rodziców w czasie rozwodu;
  6. wiedzy na temat istotnych zmian w życiu dziecka, wpływających na jego życie;
  7. posiadania własnych uczuć, prawo do ich wyrażania i prawo bycia wysłuchanym przez każdego z rodziców w tym zakresie;
  8. bycia dzieckiem.